Eerst het internet. Toen de mobiele telefoon en social media. Nu AI.

Weet je nog? Eind jaren negentig. Het internet kwam eraan en iedereen had er een mening over. De één zag het als de grootste uitvinding sinds de boekdrukkunst. De ander was ervan overtuigd dat het de ondergang van de beschaving zou worden. Kinderen zouden niet meer buiten spelen. Winkels zouden verdwijnen. Niemand zou nog met elkaar praten. En eerlijk? Ze hadden allemaal gelijk. Kinderen spelen inderdaad minder buiten. Winkels zijn verdwenen. En praten doen we nog steeds, alleen typen we het nu. Of laten het typen door AI.

Toen kwam de mobiele telefoon. Weer paniek. “Waarom zou ik bereikbaar moeten zijn als ik niet thuis ben?” Dat was een echte vraag die echte mensen stelden. Mijn buurman had er ook eentje. Nokia. Onverwoestbaar ding. Gebruikte hij om te bellen. Meer niet. “Ik hoef geen internet op m’n telefoon, daar heb ik een computer voor.” Klinkt nu als iemand die zegt dat hij geen auto nodig heeft want hij heeft een paard. Diezelfde man zit nu elke avond op zijn telefoon YouTube-filmpjes te kijken. En als je hem vraagt waar de afstandsbediening van de tv ligt, zoekt hij het op via Google. Op zijn telefoon. Probeer vandaag maar eens een straat in te lopen zonder iemand met een telefoon in z’n hand te zien. Niet eentje. Zelfs m’n buurman van tachtig hier in Vietnam, die nog nooit een computer heeft aangeraakt, appt z’n kleinkinderen via Zalo. Maar twintig jaar geleden was een mobieltje “onzin” en “niet nodig.”

Toen kwam social media. Zelfde verhaal. “Het is een hype.” “Het waait wel over.” “Waarom zou ik op Facebook zitten, ik heb echte vrienden.” Tja. Dat was vijftien jaar geleden. Die echte vrienden zitten inmiddels ook op Facebook. En Instagram. En TikTok. En ze posten foto’s van hun eten alsof ze voor de Michelin-gids werken.

En nu is het AI.

Weer dezelfde discussie. Weer dezelfde kampen. Aan de ene kant de mensen die denken dat het de wereld gaat redden. Aan de andere kant de mensen die denken dat het de wereld gaat vernietigen. En in het midden een hele grote groep die het nog steeds een beetje eng vindt maar stiekem wel nieuwsgierig is.

“Is het een trend?” Nee. Het is geen trend. Een trend is een fidget spinner. Een trend is leggings, of je paintballen. AI is geen ding dat weer weggaat. Net zomin als het internet weer is weggegaan. Net zomin als die mobiele telefoon in een la is gebleven. Net zomin als social media weer is weggegaan. Het is er. Het blijft er. En het wordt alleen maar groter.

Goed of slecht?

“Maar is het goed of slecht?” Dat is de verkeerde vraag. Dat is altijd de verkeerde vraag geweest. Bij elke technologie. Bij elke uitvinding. Een telefoon is niet goed of slecht. Een telefoon is een ding. Je kunt er je moeder mee bellen om te zeggen dat je van haar houdt. Je kunt er ook een bommelding mee doen. Het verschil zit niet in de telefoon. Het verschil zit in de persoon die hem vasthoudt en wat hij ermee doet.

Met AI is het precies hetzelfde. Je kunt het gebruiken om je werk slimmer te doen, je klanten sneller te helpen, je administratie te automatiseren zodat je eindelijk tijd hebt voor de dingen die er echt toe doen. Je kunt het ook gebruiken om nepnieuws te maken, mensen te manipuleren en de boel te belazeren. De technologie maakt het niet uit. Die doet gewoon wat jij vraagt.

Het grappige is dat we dit elke keer weer vergeten. Elke nieuwe technologie begint met paniek, gaat door een fase van ontkenning, en eindigt met iedereen die het gewoon gebruikt zonder er nog bij na te denken. Over tien jaar lachen we hierom. Dan is AI net zo normaal als wifi. Dan vraagt niemand meer of het goed of slecht is. Dan is het er gewoon.

De echte vraag

De echte vraag is niet of AI goed of slecht is. De echte vraag is wat jij ermee doet. Of beter gezegd: wat jij ermee laat liggen als je het niet gebruikt. Want terwijl jij nog aan het twijfelen bent, is je concurrent al begonnen.

En die twijfelt nergens meer over.