Dingen afleren

Leren is heilig. Dat hebben ze er bij ons ingeramd vanaf dag één. Leer dit. Leer dat. Doe een opleiding. Haal een diploma. Lees boeken. Volg cursussen. Ontwikkel jezelf. En dan sta je daar. Veertig jaar later. Vol met kennis. Vol met overtuigingen. Vol met dingen waarvan je heilig gelooft dat ze kloppen. En je kijkt de wereld in door een raam dat je zelf hebt dichtgeplakt.

Want dat is wat niemand je vertelt. Alles wat je leert, sluit iets anders af. Elk ding dat je aanneemt als waarheid, maakt het moeilijker om een andere waarheid te zien. Je leert als kind dat je hard moet werken om succesvol te zijn. Prima. Nuttig. Maar dertig jaar later zit je jezelf kapot te werken voor iets waar je niks meer om geeft, en je snapt niet waarom je niet gelukkig bent. Omdat niemand je heeft geleerd dat je dat eerste lesje misschien een keer moest afleren.

We zijn verzamelaars. Van meningen, overtuigingen, gewoontes, reflexen. We stapelen het op alsof het waarde heeft. Hoe meer je weet, hoe slimmer je bent. Toch? Nee. Hoe meer je weet, hoe smaller je kijkt. Kennis is een tunnelvisie die zichzelf als wijsheid verkleedt.

Kijk naar een kind van vier. Die ziet de wereld zonder filter. Alles is mogelijk. Alles is interessant. Die vraagt “waarom?” bij alles. Niet omdat ie dom is. Maar omdat ie nog niks heeft aangeleerd dat het antwoord al voor hem invult. Wij hebben die “waarom” afgesloten. Vervangen door “zo werkt het nu eenmaal.” En dat is het moment dat je stopt met echt kijken.

Het grappige is dat we dit probleem vervolgens proberen op te lossen door nog meer te leren. Weer een boek. Weer een podcast. Weer iemand op LinkedIn die je vertelt hoe het allemaal moet. Alsof je een overvolle kast probeert op te ruimen door er nog meer troep in te proppen. Op een gegeven moment gaat die deur niet meer dicht. En dan sta je daar. Met al je kennis. En je snapt er niks meer van.

Wat je zou moeten doen is precies het tegenovergestelde. Dingen eruit gooien. Overtuigingen bevragen die je al zo lang hebt dat je vergeten bent waar ze vandaan kwamen. Dat ding dat je altijd hebt geloofd over geld. Over relaties. Over succes. Over hoe je hoort te leven. Waar kwam dat vandaan? Van je ouders? Van school? Van een of andere gozer op televisie in 1997? En klopt het eigenlijk nog? Of loop je al jaren rond met het wereldbeeld van iemand anders zonder dat je het doorhebt?

Afleren is moeilijker dan leren. Dat is het probleem. Iets nieuws leren voelt als vooruitgang. Iets afleren voelt als toegeven dat je het fout had. En dat doet pijn. Niemand wil dat. Niemand wil zeggen: dat ding waar ik twintig jaar van overtuigd was, dat klopt niet. Dat voelt als verlies. Maar het is winst. Het is ruimte maken. Het is een raam openzetten dat al jaren dicht zat.

Ik merk het zelf. Ik heb jaren gedacht dat je alles zelf moet doen als ondernemer. Dat hulp vragen zwakte is. Dat je moet buffelen tot je erbij neervalt. Mooi verhaal. Klinkt stoer. Werkt niet. Dat heb ik moeten afleren. En dat was lastiger dan wat dan ook leren. Want het zat diep. Het was onderdeel van hoe ik mezelf zag.

Dus ja. Leren is prachtig. Maar misschien is de belangrijkste les die je kunt leren dat je af en toe iets moet afleren. Je hoofd is geen opslagloods. Het is een werkplaats. En in een werkplaats moet je af en toe de boel opruimen om weer iets nieuws te kunnen maken.

Of je leest gewoon nog een boek erover. Werkt ook. Niet.

Benieuwd hoe ik die principes toepas in mijn werk? Lees meer over mijn aanpak.